Het koperspiraaltje

Bij dieren was het al geruime tijd bekend dat een zwangerschap voorkomen kon worden door het plaatsen van een voorwerp in de baarmoeder. Ruim 100 jaar geleden begon men te experimenteren bij vrouwen met het plaatsen van een zijden ring in de baarmoeder ter voorkoming van zwangerschap. Dit mondde 40 jaar geleden uit in de ontwikkeling van een plastic spiraal. Later gevolgd door het Dalkon schildje en uiteindelijk de koperspiraal.

Vroeger dacht men dat koperspiralen meer ontstekingen van de baarmoeder en meer buitenbaarmoederlijke zwangerschappen veroorzaakten. Ook dacht men dat een vrouw onvruchtbaar kon worden van een koperspiraal. Deze beweringen zijn achterhaald. Wetenschappelijk onderzoek heeft dit uitgewezen.

Welke koperspiralen zijn er?

Er zijn verschillende koperspiralen:

• T-Safe
• Flexi T
• Multiload
• Gynefix

Werkingsduur

De meeste spiralen zijn vijf jaar aantoonbaar effectief. De T-Safe koperspiraal daarentegen biedt als enige spiraal 10 jaar lang bescherming tegen zwangerschap en wordt door de World Health Organization als meest effectief en veilig gezien.

Betrouwbaarheid

Recente publicaties tonen aan dat de koperspiraal een zeer betrouwbare en veilige anticonceptiemethode is. Koperspiralen met voldoende koper zijn zelfs even effectief in het voorkomen van zwangerschap als de hormoonspiraal. Uit verschillende wetenschappelijke publicaties blijkt dat TCU 380 A (T-Safe) de meest betrouwbare koperspiraal is in het voorkomen van een ongewenste zwangerschap in vergelijking met de Multiload. Met de Flexi T spiraal is nooit vergelijkend onderzoek verricht. De Gynefix spiraal wordt toegepast bij vrouwen die eerder een spiraal hebben uitgestoten (expulsie).

Werkingsmechanisme koperspiraal

De effectiviteit en de betrouwbaarheid van een koperspiraal bestaan uit een drievoudige werking:

• Het spiraaltje geeft geleidelijk een beetje koper af. De koperionen hebben een verlammend effect op de zaadcellen waardoor de kans op bevruchting zeer klein is.
• Mocht een zaadcel toch de eicel weten te bereiken, dan verhindert een steriele reactie in de binnenbekleding van de baarmoeder de innesteling.
• Koper zorgt voor een verstoring van de enzymatische processen in het baarmoederslijmvlies, waardoor een normale uitrijping van een bevruchte eicel wordt verhinderd.

Bijwerkingen en menstruatie

Na plaatsing van het koperspiraaltje verlopen de eerste drie menstruatiecycli in het algemeen anders dan de voorafgaande cycli. De menstruatie is meestal heviger en gaat soms gepaard met krampen en extra bloedverlies. Na drie maanden herstelt de natuurlijke cyclus zich en verloopt de menstruatie meestal weer als voorheen. Zes weken na plaatsing wordt een tussentijdse controle geadviseerd.

Voor wie?

De koperspiraal is geschikt voor alle vrouwen die kiezen voor een betrouwbare anticonceptie zonder hormonen. Bovendien is de spiraal zeer geschikt voor vrouwen die borstvoeding geven of voor vrouwen die hun natuurlijke cyclus willen behouden. De koperspiraal is echter ongeschikt bij hevig bloedverlies tijdens de menstruatie of bij myomen (vleesbomen).

Plaatsing

De koperspiraal wordt geplaatst door een huisarts, een gynaecoloog of een gecertificeerde verloskundige. Al vier tot zes weken na de bevalling kunnen vrouwen een koperspiraal laten plaatsen. De koperspiraal beschermt direct na plaatsing tegen een mogelijke zwangerschap.